دانشنامه نیشابور بزرگ

این  مجموعه که توسط دکتر امید مجد استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران به  نگارش درآمده است شامل پنج حوزه است که در هشت جلد تدوین شده، اولین حوزة  آن که در جلد نخست آمده به تاریخ و جغرافیای تاریخی نیشابور از آغاز تا  دوره پهلوی میپردازد. دومین حوزه شرح حال رجال و نام آوران نیشابورست که  جلدهای دوم تا چهارم را شامل میشود. حوزه سوم مبحث مفصلی است که جلد پنجم  را پوشش داده و شامل جغرافیای نیشابور اعم از تقسیمات کشوری، جغرافیای  سیاسی، انسانی، اقتصادی، طبیعی، جانوری و گردشگری است. بخش دیگر همین جلد  را آثار و بناهای میراث فرهنگی و باستانشناسی و امامزاده‎ها و بقاع متبرکه  پر کرده است. چهارمین حوزه را در جلدهای ششم و هفتم روستاشناسی تشکیل داده و  سرانجام پنجمین و آخرین حوزه مشتمل است بر زبان و آداب و رسوم و فرهنگ  نیشابور بزرگ که مطالب آن در جلد هشتم گرد آمده است.

هر یک از این حوزه‎ها توضیحی جداگانه در پژوهش و تالیف دارند که تا حد امکان و یاری حافظه به مهمترین نکاتش اشاره میشود. 

******

دانشنامه‌ی ایران باستان

عصر اوستایی تا پایان دوران ساسانی

دانشنامه ایران باستان نوشتة هاشم رضی، یکی از آثار مرجع و معتبر در حوزة ایرانشناسی است که به بررسی تاریخ، فرهنگ، اساطیر، ادیان، آیین‌ها و تمدن ایران از روزگار کهن تا پایان دورة ساسانی می‌پردازد.

این اثر با ساختاری دانشنامه‌ای و مدخل محور تنظیم شده و مطالب آن به صورت الفبایی و موضوعی ارائه می‌شود.

محتویات کتاب شامل معرفی شخصیت‌ها، رویدادهای تاریخی، اسطوره‌ها، باورهای دینی، آیین‌ها مفاهیم فرهنگی، مکانهای باستانی و واژگان مرتبط با ایران باستان است. دانشنامه ایران باستان منبعی ارزشمند برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مند به تاریخ و فرهنگ ایران باستان به شمار می‌آید و تصویری جامع و قابل اتکا از ریشه‌های تمدن ایرانی ارائه می‌دهد. از آثار دیگر این نویسنده می‌توان دین زرشت و فرهنگ ایرانی را نیز اشاره کرد.

******

فرهنگِ نامه‌ها

نویسنده: دکتر سید ضیاءالدین هاجری

چاپ 1381

تعداد جلد: 2

انتشارات: به‌آفرین – هاجری

این کتاب همانطور که از اسمش پیداست فرهنگِ نامه‌ها همچون دانشنامه‌ی نامه‌ها به شمار می‌آید، دارای هزاران واژه است که هر کدام به روشی ویژه در فرهنگِ نامه‌ها گزارش شده است. بیشتر واژه‌ها بیگانه مانند اتوبیوگرافی (خودزندگینامه، زندگینامه خودنوشت)؛ بیوگرافی (زندگینامه)؛ تراژدی (اندوهنامه، سوکنامه، غم‌نامه) کمدی (شادی نامه) و همانند آنها با بهره‌برداریِ بجا از واژه‌ی «نامه» به گونه‌ایی ویژه به کار برده شده‌اند.

بررسی  و پژوهش واژ‌ه‌های گوناگون در فرهنگِ نامه‌ها همچون ]آیین‌نامه‌ها؛ ارداویرافنامه‌ها، اسکندرنامه‌ها؛ پندنامه‌ها؛ جانورنامه‌ها؛ چنگیزنامه‌ها؛ حاره‌نامه‌ها؛ خوابنامه‌ها؛ کتابنامه‌ها؛ لغت‌نامه‌ها؛ نصیحت‌نامه‌ها و .... [  و همانند آنها می‌تواند برای هازمانها و گروهها و لایه‌های گوناگون کشور چون دانش‌آموزان؛ فراهم آورندگان؛ گردآورندگان؛ روزنامه‌نگاران؛ داستان‌سرایان؛ سَرایندگان؛ پژوهشگران، دانشمندان، دانش پژوهان، شناسایان و همه‌ی کسانی که به دانش و فرهنگ و پیشرفت و دگرگونی شهرنشینی و بالندگی و والایی این مرز و بوم نگرش و گرایش دارند، سودمند باشد.